Inschrijven

Doe mee in Enschede

Schrijfster Linda Bruins - Slot volgt de deelnemers van 'Doe mee in Enschede' en weet de ervaringen en verhalen van de statushouders op een leuke en boeiende manier vast te leggen in haar blogs

Doe mee in Enschede - Deel 1

Ja, Ze doen mee!
[Door: Linda Bruins - Slot voor M-Pact]

Op tafel staan heerlijke dadelhapjes. De cursisten kijken mij lachend aan als ik laat merken dat ik het lekker vind. We begrijpen elkaar. Maar verder zijn Nederlands en Arabisch mijlenver van elkaar verwijderd. Gelukkig zijn er tolken aanwezig om de taalbarrière te overbruggen. Zo is daar Fedra. Zij volgt de Entree Opleiding bij ROC van Twente en loopt tot juni 2017 stage bij M-Pact. Naast tolken voert zij ook de intakegesprekken en ondersteunt ze de administratie. Ahmed is deelnemer in de groep en volop bezig met taallessen, maar ondertussen ook vrijwilliger bij M-Pact.. Niet alleen in deze groep, maar ook in de buitendienst. 'Leuk, een beetje werken en vooral veel praten', vertelt hij met een grijns.

Vanochtend is deze groep van ongeveer 10 Syrische en Irakese mensen weer bij elkaar voor het programma Doe mee in Enschede. Een initiatief van M-Pact om statushouders aan een (vrijwillige) baan te helpen en verder in te wijden in de Nederlandse cultuur. Onderwijs, het rechtssysteem en de kernwaarden zijn al besproken, wordt mij verteld door Khadija Amrani, Projectleider Asiel en Integratie bij M-Pact

Vanochtend zullen ze een Talentscan invullen, om te ontdekken waar hun mogelijkheden en interesses liggen. ´Nee, het is geen test´, benadrukken de beide dames van Radar Talent als zij zien dat met name de vrouwen een beetje beginnen te zweten. Fairouz spreekt voor meerdere vrouwen als zij opmerkt: 'In Syrie was ik thuis bij de kinderen en ik heb geen opleiding. Ik weet niet wat ik hier moet gaan doen.' Mohanad heeft een ander dilemma. 'Ik was kapper. Vanwege de taal kan ik hier nog niet aan het werk.' De taalschool heeft echter nog geen plaats voor hem. Een vicieuze cirkel, denk ik, want hoe leer je sneller de taal dan als kapper de hele dag met je klanten te praten?

Heel even is daar weer de moedeloosheid. Maar bij de pakken neer zitten willen ze niet. Dus loggen ze in op hun laptops en starten de test, in hun eigen taal. Meekijken is voor mij dus vrij zinloos. Dan blijkt dat Ahmed zo dapper is om de test in het Nederlands te doen. (foto) Hij weet goed wat hij wil en kan. In Syrië is hij na het voortgezet onderwijs aan het werk gegaan in de naaifabriek. Hij vult in wat hij belangrijk vindt in werk, welke uitspraak bij hem past. Bijvoorbeeld: ´Ik voel mij betrokken bij mijn werk´. ´Wat betekent ´betrokken´, vraagt hij. Het valt nog niet mee om dat woord goed uit te leggen, maar het lukt. ´Dat is toch normaal´, mompelt hij. Bij de opdracht 'zoek een plaatje bij het woord' wordt hij wat onzeker. Het zijn ook niet de simpelste woorden, zeg. De eerste is ´appel´, dat gaat nog. Maar bij 'ravage', 'troosten', 'etmaal' en 'biljet' kijkt hij mij vragend aan. Helaas, ik mag hem niet helpen.

Een volgende keer zal de uitslag van de test worden besproken. Na de test volgt 'nog even' wat informatie over zorgverzekeringen. Pittige kost maar de dames en heren zijn zeer gemotiveerd om het te snappen. Tenslotte krijgen ze huiswerk mee. Kunnen ze mooi aan het werk in de vakantie. Oefenen met woorden, nadenken over waarden als solidariteit, en over de vraag: wat wil je leren. Dat ze willen leren is wel duidelijk. We gaan ze volgen, en zijn benieuwd waar en hoe zij een plekje gaan vinden in Enschede.

Ahmed heeft mij inmiddels al een taalles gegeven, en ik hem oliebollen. Hij doet al lekker mee! 

De volgende Blogs (deel 2 en 3) verschijnen binnenkort!

Doe mee in Enschede - Deel 2

[Door: Linda Bruins - Slot voor M-Pact]

'Richt je op het positieve!'

Ik schuif weer aan bij het programma Doe mee in Enschede. Voordat de ochtend start laat vrijwilliger Lidwien vol enthousiasme een Twents ganzenbord zien. Glazig kijken de dames en heren naar het spel dan weer naar haar. ‘Nee’, zegt Ahmed tegen mij, ‘dit kennen we echt niet. Ik kan al wel sjoelen.’ Dat laatste met een trotse grijns op zijn gezicht.

Er is een nieuwe jongen aangeschoven en hij stelt zich kort voor. Hij komt uit de middaggroep, maar start vandaag op de taalschool, dus moet nu in de ochtendgroep meedraaien. Hij is 14 maanden in Nederland, en heeft in Zaandam alleen taalles gehad via de kerk. Na 6 maanden in Nederland mag hij nu eindelijk zijn inburgeringstraject starten bij Taalswitch. Hoog tijd dus.

We gaan van start. De uitslag van de Talentscan worden besproken aan de hand van het Talent Paspoort: het resultaat van de scan in 1 A4tje. Alle cursisten hebben hun eigen paspoort voor zich liggen, in het Nederlands, hoewel zij de test in het Arabisch hebben gemaakt. Een flinke vertaalslag is dus nodig en daar doet iedereen zijn best voor: Khadija vertaalt Lidwien, de groep reageert en ook dat wordt weer vertaald, voor mij bijvoorbeeld.

Allereerst geeft het paspoort een overzicht van Talenten, Uitdagingen en Drijfveren. Vol vuur legt Lidwien uit waarom deze 3 zaken belangrijk zijn, het ene na het andere voorbeeld tovert zij uit haar hoed van ervaringen binnen het personeelswerk waarin zij jaren lang werkzaam is geweest.

Bij iedereen zijn vervolgens 5 werkgebieden naar voren gekomen die blijkbaar hun voorkeur hebben. Vervolgens wordt een website getoond met allerlei beroepsgroepen en de kans op werk daarin bijv. in Twente. ´Een opleiding waarin voldoende werk is wordt betaald door de overheid´, legt Lidwien uit. En hun voorkeuren dan, denk ik. Maar soms moet je dus ook gewoon praktisch denken. En je moet onderscheiden, predikt niet alleen Lidwien maar ook een andere vrijwilligster van M-Pact. Zij rondde in 2015 haar inburgeringscursus af, maar zij ging door en meldde zich bij de gemeente om de taal nog beter te leren. Nu doet zij de Entree opleiding en loopt 3 dagen stage bij M-Pact. Verder wil zij graag een administratieve opleiding gaan doen. Haar inzet en taalbeheersing zullen ervoor zorgen dat dit gaat lukken en ik gun het haar van harte, en iedereen die ons land binnenkomt natuurlijk ook. Ahmed bijvoorbeeld, die elk moeilijk Nederlands woord – en daar zijn er veel van – opschrijft met daarbij een vragende blik vanwege de spelling. Ik fluister het hem in, en hij noteert de betekenis. Procedure. Beïnvloeden. Zintuigen. Zijn schrift staat er vol mee en het toont zijn leergierigheid.

‘Laat je door Nederland, de taal en de overheid niet klein krijgen’, houdt Lidwien de cursisten voor. Zelfs Khadija kijkt even vragend op, maar vertaalt het inspirerende antwoord daarna (tenminste, dat denk ik). ‘Richt je op het positieve, zoek een werkrichting die bij je past, daar word je blij van en groei je van. Richt je niet op de dingen die niet goed gaan. Houd je doel voor ogen, anders geef ik je een schop onder de kont!´ Dat laatste is lastig te vertalen en na veel moeite lachen we allemaal.

Er komen nog 4 vaardigheden voorbij waar men hoger of lager op heeft gescoord, bijvoorbeeld communicatie en samenwerking. Het laatste onderdeel is een vraag naar hun levensgeluk. Van de anderen kan ik het niet zien, maar Ahmed scoort daar vrij hoog. Ik trek mijn wenkbrauwen op en denk aan zijn achtergrond en het gemis van zijn familie. Maar hij lacht. ´Jaahaa, ik ben heel gelukkig!´

Doe mee in Enschede biedt hen een prachtige mogelijkheid om steeds meer Nederlander te worden, zonder zichzelf kwijt te raken. Want wat hebben zij ons ook veel te bieden.

Doe mee in Enschede - Deel 3

Geef niet op – Statushouder aan het woord

[Door: Linda Bruins - Slot voor M-Pact]
Interview met één van de cursisten in het programma Doe mee in Enschede


Afstandbediening vindt hij het moeilijkste woord. Het gezicht dat hij erbij trekt als hij het woord uitspreekt zegt voldoende. Maar dan beginnen zijn ogen te stralen: ´Weet je wat het leukste woord is? Hartstikke.' Er is geen Arabische vertaling voor, en Ahmed gebruikt het misschien juist daarom wel zo vaak mogelijk. Typisch voor Ahmed Raslan is deze gedrevenheid om de Nederlandse taal onder de knie te krijgen. Het is niet makkelijk maar het zal hem lukken. ´Nederland is het land met de minste discriminatie, daarom wilde ik hier naar toe. We kunnen niet kiezen, we willen alleen maar een beter leven.'

Het leven in Syrie

Op 1 januari 1993 wordt hij geboren in Aleppo, Syrië. Zijn vader is ingenieur en houdt zich bezig met het milieu, in dienst van de regering. Moeder is thuis en zorgt voor Ahmed en zijn 3 zussen. In 2004 scheiden zijn ouders en Ahmed en zijn zussen blijven bij zijn moeder wonen. Na de middelbare school gaat Ahmed als 18 jarige aan de slag in de borduurfabriek, om het gezin te onderhouden. Hij is de man achter de knoppen, want computers zijn helemaal zijn ding. Drie jaar lang werkt hij hard, kan alles en de baas vertrouwt hem zelfs de sleutel van het bedrijf toe.

Inmiddels is in maart 2011 de oorlog in Syrië begonnen. Eerst is het nog op afstand maar in 2012 wordt het ook in Aleppo merkbaar. Voor Ahmed wordt het nijpend als jonge mannen worden geronseld om in het leger te gaan. Hij maakt het universele gebaar voor het vasthouden van een geweer. ´Veel geld krijgen om mensen ...zo...´ En hij knalt denkbeeldig iemand neer. ´Anders naar ... hoe heet dat?' Google translate helpt hem met de woorden. 'Anders in gevangenis. En...martelingen. Zeg je dat zo?’ Ahmed steunt met zijn hoofd in zijn handen en zucht. De emotie is niet om te zetten in een taal die nog niet van hem is.

Turkije

Ahmed besluit om naar Turkije te gaan, via de legale weg, op zoek naar werk en een huis voor zijn   familie. Dat blijkt moeilijker dan verwacht. Onverrichter zake keert hij terug naar Syrië. Na twee weken probeert hij het opnieuw en krijgt hij werk in een borduurfabriek. Het vinden van een huis blijft moeilijk. Hij slaapt in het park of in een moskee. 'Geduld, maar geef nooit op', zegt Ahmed en weer is de moedeloosheid terug te lezen in zijn woordeloze blik.

Gelukkig mag hij twee weken bij een vroegere klant slapen. De bescheiden Ahmed voelt zich echter te bezwaard om daar lang te blijven, de man heeft immers ook een gezin dat hij bij zich wilde laten komen. Dan biedt zijn baas hem een slaapplek aan in het bedrijf. 'Want je bent de beste.’ Nooit had Ahmed dat zelf durven vragen. 'Ik denk meer aan anderen dan aan mezelf.'

Eindelijk wordt er een huis geregeld in Istanbul en kan hij zijn moeder en zijn zusje laten komen. 18 maanden werkt Ahmed in Turkije en weer vertrouwt de baas hem alles toe. Maar de onrust in de regio heeft impact op de economie en de vraag naar borduurwerk neemt sterk af. 'Maar geef nooit op. Ik vond een andere baan, kleding strijken. Erg moeilijk en voor weinig geld. De moeder en het zusje (16 jaar oud) werkten in een textielbedrijf. De taal was moeilijk, mijn zusje kon niet naar school. Welke toekomst hadden we?´

Gevaarlijke oversteek

'Terug konden we natuurlijk niet. Dus toen iemand me vroeg om naar Griekenland te gaan heb ik dat gedaan. Ook al heb ik angst voor water.' Ahmed laat zijn hoofd op zijn armen zakken en staart voor zich uit. 'Zullen we stoppen?' vraag ik bezwaard en meelevend. Hij schudt zijn hoofd en zegt dat het wel gaat. 'Mijn moeder zei: je hoeft het niet te doen, ik heb liever dat je bij mij blijft. Mijn vader zei: als je wilt gaan, gewoon doen. Het was een moeilijke beslissing, we hebben veel gepraat. En uiteindelijk: gewoon proberen maar.' Hij lacht even. 'Ik herinner me het water. Het was heel gevaarlijk.' De lach is weer verdwenen. 'We zaten met 41 mensen op een boot, 4 uur lang.'

De stilte blijft even hangen

In Griekenland worden ze opgevangen maar ze willen door naar Nederland. Ze kennen daar mensen, zelfs zijn baas in Syrië woont inmiddels in Nederland. Met een soort busje kunnen Ahmed en 3 anderen meerijden. Hoe lang de reis duurt, weet hij niet, zijn telefoon is leeg en ze moeten in de auto blijven. Verre van gerieflijk en niet zonder gevaar bereiken ze hun bestemming, veilig en wel.

Alleen

'Ik voel me nu beter dan vroeger. Maar ik moet nog altijd geduld hebben. Vanaf de 1e dag: wachten.' Ahmed gaat van Ter Apel naar Zwolle, van Zwolle naar Gilze en vervolgens naar Ommen. Daar loopt hij een snuffelstage bij een borduurfabriek. Tenslotte krijgt hij een huis in Enschede, waar hij niemand kent. Weer opnieuw beginnen. Zijn moeder en zussen hebben asiel gekregen in Duitsland, dus bij elkaar wonen is niet meer mogelijk. Zijn vader is nog in Syrie, samen met zijn nieuwe vrouw en 2 kinderen. Zijn beste vriend woont in Zwolle.

'Geef nooit op', grijnst Ahmed, daar is het weer. Niet bij de pakken neerzitten maar aan de slag gaan. Hij meldt zich in maart 2016 bij het ROC en start in mei met de taallessen daar. Ondertussen zoekt hij op het internet naar een organisatie om iets te kunnen doen. Dan komt hij terecht bij M-Pact. Khadija belt hem en hij mag zijn verhaal vertellen tijdens een informatiebijeenkomst. Zijn aanwezigheid bij de informatiebijeenkomst heeft geresulteerd in het krijgen van een taalmaatje. Ook ging hij naar het Praathuis van Alifa in de bibliotheek.

Ik wil meer

Ahmed is echter nog niet tevreden, hij wil meer. Bij Humanitas krijgt hij ook een taalcoach, die hem graag wil helpen. Daarnaast gaat hij aan de slag als vrijwilliger bij EnHOe om mee te helpen bij het onderhoud van de natuur.

Als M-Pact start met het programma Doe mee in Enschede wordt Ahmed niet alleen cursist maar ook vrijwilliger in het ondersteunen bij de taal en verdere uitvoering. Altijd met een schrijfblokje naast zich, waarin hij elk onbekend woord opschrijft, met de juiste spelling en betekenis.

Ahmed straalt in alles uit dat hij wil leren, verder wil komen. Inmiddels heeft hij een opleiding ICT uitgekozen, waar hij hopelijk zo snel mogelijk kan beginnen.

Een jonge man, 24 jaar, die al veel heeft doorstaan maar ook nog veel kansen ziet en wil pakken. Ondanks de vele hobbels die hij daarvoor moet nemen. Wat een voorbeeld. Geef nooit op in zijn diepste betekenis.